دیپلماسی ایران همه را به ژنو کشید

حصول توافق در روندهای دیپلماتیک پیچیده و زمانبر است بخصوص که موضوع معطوف به پرونده‌‌ای پرفراز و نشیب و با عقبه‌‌ای بیش از یک دهه‌‌ای باشد و به جرات بتوان گفت شاق‌ترین و مهم‌ترین موضوع حال حاضر سیاست خارجی جهان نیز همین نکته نام گرفته باشد. محمدجواد ظریف با توجه به همین مولفه‌ها در واکنش به مذاکرات نیویورک و ابراز خشنودی همه طرف‌ها از روندهای موجود خطاب به مردم در صفحه فیسبوکش نوشت که انتظار معجزه نداشته باشند و با صبر و متانت این روندها را پیگیری کنند و البته تاکید و تصریح ورزیده بود که فرجام خوش و مطلوبی را در دسترس می‌بیند. 

از آن روزها نزدیک به دو ماه گذشته؛ زمانی اندک نسبت به 10سال مذاکره اما گویا گام‌های آغازین بلند و باثبات به فرجام رسیده و آنچه از ژنو و روندهای دو روزه مذاکرات نمایان است خبر از یک اتفاق بزرگ می‌دهد. این نکته به خوبی از رفت و آمدها به ژنو و سخنان مقامات عالی‌رتبه کشورهای 1+5 هویداست. در ابتدای امر قرار بود مطابق سنوات گذشته هیات مذاکره کننده ایرانی با دیپلمات‌های ارشد شش قدرت جهانی به گفت‌وگو بنشیند و عالی‌ترین مقامات حاضر یعنی محمدجواد ظریف به نمایندگی از ایران و کاترین اشتون به عنوان نماینده 1+5 با یکدیگر دیدار کرده و در این ملاقات‌ها روند کاری را به پیش ببرند اما عصرگاه روز اول مذاکرات یک خبر نشان داد که این بار ژنو آبستن یک رویداد بزرگ است.

 

عباس عراقچی مذاکره‌کننده ارشد ایرانی در گفت‌وگو با رسانه‌ها ابراز داشت که طرح ارائه شده از سوی طرف ایرانی که شامل هدف مشترک، گام اول و گام آخر است با موافقت صریح طرف مقابل روبرو شده و قرار است روی جزئیات در روز دوم به بحث و گفت‌وگو بنشینند. این نکته مورد اشاره حکایت از آن داشت که بالاخره سوت آغاز رسیدن به پایانی مشخص و مورد توافق زده شده است. 

آرمان در ادامه می نویسد:

ظریف: ما به مرحله حل نهایی واردشده‌ایم

همچنین به گزارش المیادین، وزیر خارجه کشورمان با اشاره به این نکته که مذاکرات ما با آمریکایی در حال حاضر در مورد پرونده هسته‌ای است، این پرونده را که یک مانع اساسی در برابر هر گونه پیشرفت در مراحل آینده توصیف کرد. وی همچنین افزود: ما وارد مرحله ای شده‌ایم که بسیار مثبت است چرا که ما به مرحله حل نهایی بحران ساختگی پرونده هسته‌ای ایران رسیده‌ایم. این شبکه همچنین در خبری فوری اعلام کرد ایران از کشورهای غربی خواسته است قبل از رسیدن به هرگونه توافق تحریم‌های بانکی و نفتی وضع شده علیه این کشور نیز باید کاهش یابد.

مسافران عالی‌رتبه در راه ژنو

شامگاه پنجشنبه و پس از اظهارات عباس عراقچی واکنش‌های مختلفی که بر صحت و سقم این گفتار مهر تایید می‌زد، آغاز شد. بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی خشمناک از این اخبار، شتابان به موضع‌گیری پرداخت و با اشتباه خواندن پیشنهادی که ایران به 1+5 ارائه کرده و دو طرف روی آن در حال مذاکره بودند، آن را به کلی رد کرده و این فرآیند را یک اشتباه تاریخی خواند. البته واکنش‌های نتانیاهو به همین‌جا ختم نشد. او در صفحه توئیتر خود نیز نوشت: اگر اخباری که از ژنو می‌رسد درست باشد ایران به معامله قرن دست یافته است. طرفه آنکه ساعاتی قبل از سفر از پیش اعلام نشده جان کری، وزیر خارجه آمریکا به ژنو او با نتانیاهو دیدار داشت و عجز و آشفتگی نخست‌وزیر اسرائیل در این دیدار و در سخنی که بر زبان راند به خوبی هویدا شد.

 

او خطاب به کری گفت: «ایرانیان همه چیز را به دست آورده‌اند بدون این که هزینه‌ای پرداخت کنند. اکنون همه اتفاقات براساس خواسته آن‌هاست.» اما بی‌گمان کلیدی‌ترین نکته‌‌ای که نشان از تحقق اتفاق بزرگ در ژنو می‌داد، سفر ناگهانی و از پیش اعلام نشده وزرای امور خارجه کشورهای 1+5 به ژنو و همچنین اظهارات همپوشاننده آنان بود.

 

تا پیش از این هیچ‌گاه اتفاق نیفتاده بود که وزرای خارجه قدرت‌های جهانی ناگهان و بدون برنامه‌ریزی قبلی به محل مذاکرات رفته و مستقیم در جریان مذاکرات قرار بگیرند. ویلیام هیگ، وزیر خارجه انگلیس و گیدو وستروله وزیر خارجه آلمان ظهر جمعه در صفحه‌های توئیتر خود نوشتند که عازم ژنو هستند تا در جلسه عصر دومین روز مذاکرات ژنو که به مرحله حساس و تاثیرگذاری رسیده شرکت کنند. وزیر خارجه فرانسه نیز دیگر مهمان ناخوانده روز دوم مذاکرات بود. لوران فابیوس در بدو ورودش به ژنو به نکته‌ای کلیدی اشاره کرد: این اولین گام مهم برای به سرانجام رساندن بحث هسته‌ای ایران است. موضوعی که وی در اهمیت آن نیز گفت: من شخصا نظرم این است که مذاکرات ژنو سخت و بسیار مهم است و اهمیت ویژه‌ای برای امنیت منطقه‌ای و جهانی دارد. همچنین لاوروف وزیر خارجه و وزیر خارجه چین هم در راه ژنو هستند.

 

مهمان ویژه ژنو در حساس‌ترین زمان

همگان می‌دانند سرنخ اصلی گروه موسوم به 1+5 در دستان سیاستمداران ایالات متحده است. از اوایل صبح جمعه که مشخص شد جان کری وزیر خارجه آمریکا به دعوت کاترین اشتون به ژنو می‌رود، معلوم شد که این دور از مذاکرات با ادوار قبلی متفاوت است. نکته جالب توجه آن که وزیر خارجه آمریکا دقایقی پس از ورودش به ژنو به سمت هتل محل اقامت وزیر خارجه کشورمان رفت تا با وی دیدار داشته باشد. او پیش از این دیدار در جمع خبرنگاران ابراز امیدواری کرد که مذاکرات نتیجه مثبتی داشته باشد. عباس عراقچی دیپلمات ارشد کشورمان نیز پیرامون حضور کری در ژنو خاطرنشان کرد: با توجه به حساسیت مذاکرات اشتون از ظریف خواست که درباره متن تفاهم مشترک جلسه‌ای سه‌جانبه با حضور وزیر خارجه آمریکا برگزار شود تا روی مطالب باقی مانده در متن تفاهم گفت‌وگو شود. نکته جالب توجه در این میانه آن است که وزیر خارجه آمریکا بدون تشریفات مرسوم و مقدمات معمول به سرعت به دیدار دوجانبه با وزیر خارجه کشورمان رفت که در نوع خود بی‌سابقه بوده چرا که در دور قبلی این دو در حاشیه مذاکرات با هم دیدار داشتند و این بار نیز دیدار دوجانبه انجام پذیرفت. البته هنگامی که پنجشنبه شب رئیس جمهور ایالات متحده برای اولین بار بطور رسمی از زدودن برخی تحریم‌ها علیه ایران در گفت‌وگو با ان‌بی‌سی سخن گفت، مشخص شد که روند تازه‌‌ای در حال شکل‌گیری است. ایران طرحی جامع مبنی بر هدف مشترک، گام اول و گام آخر را ارائه داده و روند مذاکراتی که همه طرفین آن را بسیار مثبت و البته حساس و پیچیده اعلام می‌کنند نشان می‌دهد که علاوه بر صدور بیانیه مشترک احتمال امضای توافقنامه نیز دور از دسترس نیست. ظریف بر سیاست اصولی ایران و عدم تعلیق غنی‌سازی تاکید و تصریح ورزید و با این اوصاف رسیدن به توافق مشترک یعنی بازی بردی بردی که پس از 10سال بالاخره برای ایران رقم خورده و از طرف دیگر با اعتمادسازی و شفافیت، طرف غربی نیز به آنچه می‌خواست رسیده است. هیات ایرانی در مذاکرات فشرده با تمامی هیات‌های شش قدرت جهانی دیدار داشت و ظریف و اشتون نیز پیش و پس از هر دور مذاکرات با یکدیگر دیدار کردند و به نظر می‌رسد با سفر وزرای خارجه قدرت‌های جهانی و برگزاری نشست وزرای خارجه بالاخره توافق نهایی به امضا برسد. البته عراقچی ضمن آنکه اعلام داشته روند بسیار مثبتی در حال طی شدن است اما این نکته را نیز مورد تاکید قرار داده که امکان دارد پیچیدگی و حساسیت ماجرا، مذاکرات را تا ساعات انتهایی جمعه یا حتی شنبه ادامه‌دار کند. هر چه هست گویا دود سفید بالاخره پس از یک‌دهه در دودکش مذاکرات به هوا برخاسته است.