توافق محرمانه مدعی‌های تازه یافت

تا مرد سخن نگفته باشد/ عیب و هنرش نهفته باشد. این مثل حکایت این روزهای محمدجواد ظریف و واکنش‌های مختلف و متفاوت نسبت به مذاکراتی است که وی به عنوان عالیرتبه‌ترین مقام ایرانی در آن حضور یافت تا پس از یک دهه فرجامی به روند پرمناقشه پرونده هسته‌ای ایران ببخشد. به‌تدریج رازها از پرده‌ها برون می‌افتد و آنان که از همان ابتدا چندان میل و رغبتی نسبت به رویکردهای دیپلماتیک دولت تازه نداشته و آن را مغایر با نظرگاه و خاستگاه سیاسی خود می‌دانسته‌اند بی‌پرواتر از گذشته او را آماج انتقادات قرار می‌دهند. نکته جالب در این میانه آن است که منتقدین داخلی با استناد به گزارش یک روزنامه اسرائیلی که مدعی است به محتوای مذاکرات محرمانه دست یافته، بی‌محابا و بدون هیچ تاملی ظریف را ملامت می‌کنند که چرا مذاکرات را محرمانه تلقی کرده و از فحوای ریز مکالمات و مذاکرات رد و بدل شده سخن نمی‌گوید.  آنان مدعی‌اند که مردم ایران در این میانه محرم دانسته نشده‌اند و هیچ دلیلی ندارد که متن مذاکرات به اطلاع عموم نرسد. رسانه‌های خاص با اشاره به مذاکرات تیم قبلی هسته‌ای و سخنان سعید جلیلی که در برهه‌ای گفته بود: «جلسات مذاکرات را برای مردم پخش مستقیم کنید» این سخنان را با محرمانه خواندن مذاکرات از سوی ظریف قیاس کرده و چنین استدلال می‌کنند که همه دنیا از مذاکرات با خبرند و تنها مردم ایران از ماوقع رویدادها و کم و کیف آن نامطلع‌اند.

استناد آنان نیز انتشار همان خبر روزنامه اسرائیلی است. ارجاعی که در بخشی از قسمت‌ها جالب نیز می‌شود؛ آنجا که آنان به استناد به گزارش این روزنامه رژیم صهیونیستی مبنی بر پذیرش پروتکل الحاقی از سوی ایران سخنان وندی شرمن را که گفته است هنوز هیچ گامی برای برداشتن تحریم‌ها به شکل فرم و محتوایی برداشته نشده را در کنار هم قرار داده و مدعی می‌شوند که ماجرای «دادن دُر غلتان و گرفتن آبنبات» در حال تکرار شدن است.

منافع ملی یا نظرگاه طیفی و جناحی؟

اصل ماجرا آن است که تیم تازه هسته‌ای کشورمان به نمایندگی از جمهوری اسلامی ایران به مذاکره با شش قدرت جهانی پرداخته و آنچه تمامی طرفین حاضر در مذاکره اعم از داخلی و خارجی بر آن صحه گذاشته و مورد تاکید قرار داده‌اند مثبت بودن روند مذاکرات و ریل‌گذاری برای رسیدن به نقطه غایی و فرجام نهایی است. طرفین جملگی بر محرمانه بودن مذاکرات تاکید کرده و تنها درخصوص کلیت ماجرا و مثبت بودن آن سخن گفته‌اند.

حال در این میانه یک رسانه رژیم صهیونیستی که دشمنی و خصومت آن با کشورمان بر کسی پوشیده نیست و همه می‌دانند که حل شدن پرونده هسته‌ای ایران چون سمی مهلک برای اسرائیل خواهد بود مدعی شده که به متن مذاکرات محرمانه دسته یافته است. این رسانه همچنین ادعا کرده که ایران در بسته پیشنهادی خود پذیرش پروتکل الحاقی را پذیرفته و طرف خارجی هم تنها به ازای آن پذیرفته که تنها بخشی از تحریم‌ها را مرتفع سازد. طرفه آنکه حالا این ادعا زمینه‌ساز کوبش تیم مذاکره‌کننده کشورمان در داخل شده است. رسانه‌های تندرو پیرو این گزارش مدعی شده‌اند که تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای با نامحرم دانستن مردم متن مذاکرات را هویدا نمی‌کند.

آنان می‌پرسند وقتی اسرائیلی‌ها به متن مذاکرات دست یافته‌اند چرا مردم کشورمان آن را ندانند؟ از طرف دیگر آنان می‌گویند وقتی ما یک چنین امتیازی داده‌ایم و پروتکل را پذیرفته‌ایم باید همه تحریم‌ها برداشته شود. این دو پیش‌فرض بر یک استدلال میان تهی و فاقد صحت استوار شده است و آن اینکه روزنامه اسرائیلی‌ها ادعای درستی را مطرح کرده است. حال آنکه دشمنی آنها با ایران بر کسی پوشیده نیست و باید آنها در پی مشوش کردن فضا باشند و دوم آنکه هیچ یک از طرفین مذاکره این ادعاها را مورد تایید قرار نداده‌اند و بدیهی است که حرف بازیگران اصلی مستند است نه یک ادعای خیالی روزنامه دشمن نام و نشان‌دار.

اکنون نکته قابل تامل آن است که این دوستان نیز خود به این مولفه‌ها آگاهی دارند و معلوم نیست چرا برای ابراز مخالفت با طیف سیاسی که دولت را در دست دارد به این دستاویزهای غیراخلاقی و فاقد اعتبار استناد می‌کنند و آیا برای آنها سخنان وزیر خارجه کشورمان مهم است یا ادعاهای یک روزنامه صهیونیستی! آیا برای ابراز مخالفت باید هر رویکردی را مجاز د انسته و از آن بهره جست؟ آیا در این شرایط حساس باید با همدلی هم‌افزایانه از نماینده کشورمان حمایت کرد یا آنکه به نحوی از انحاء واکنش سلبی و نفی‌ای در برابر رویکردهای دیپلماتیکی اتخاذ کرد که دوست و دشمن به کارآمد بودن آن معترفند و پس از 10سال ساختاری قاعده‌مند به مذاکرات هسته‌ای بخشیده است؟ اینکه کدام یک با منافع ملی همخوان است سوالی است که این افراد باید از خود بپرسند.

نکته جالب آنکه کمیته‌ای تحت عنوان «کمیته صیانت از منافع ملی» نیز با همین رویکرد فراخوانی برای راهپیمایی روز جمعه در راستای درخواست به شفاف‌سازی و افشای مذاکرات در سطح عموم داده که این نیز هیچ تناسب منطقی نمی‌تواند با منافع ملی ایجاد کند.

واکنش ظریف به انتقادات

مذاکرات مهم و کلیدی همواره پشت درهای بسته برگزار می‌شود. این سبکی مالوف و شناخته شده در جهان است. از کشورهای راقیه تا ممالک جهان سوم همگی از این روش بهره می‌جویند، نه آنکه مردم یا اصحاب رسانه نامحرم باشند بلکه از این حیث که به دور از حواشی، مذاکرات پی گرفته شده و در موعد مقرر یک برون‌داد شسته و رفته و به غایت رسیده برای عرضه به مردم تقدیم شود.

نکته‌ای که محمدجواد ظریف نیز روز گذشته در صفحه فیس‌بوک خود بدان اشاره کرده و نوشت: محرمانه ماندن مذاکرات به معنای واهمه داشتن از افشای محتوای آن نیست. اطمینان داشته باشید که هیچ نگرانی در مورد اعلام عمومی آن چه در مذاکرات طرح شد نداریم. اما هدف ما از این مذاکرات رسیدن به تفاهم است و نه بهره‌برداری‌های زودگذر تبلیغاتی. بنده و همکارانم آمادگی داریم که فشار تبلیغاتی را تحمل کنیم ولی به نتیجه مذاکراتی که با حقوق و منافع مردم ایران ارتباط دارد خدشه‌ای وارد نشود.

وی با عادی خواندن این روند می‌نویسد: معمولا محتوای مذاکراتی روی آنتن‌ها می‌رود که طرف‌های مذاکره امیدی به نتیجه آن نداشته باشند و فقط برای فشار سیاسی و بهره‌برداری تبلیغاتی چنین اقدامی انجام دهند. ظریف طرح ارائه شده را در راستای رسیدن به تفاهم در مورد هدف مشترک، گام نهایی و اقدامات ابتدایی جهت اطمینان‌سازی متقابل عنوان و خاطرنشان کرده که بحث‌هایی خوب و جدی انجام گرفته اما نیاز به بحث‌های بیشتر در آینده است. وی همه گمانه‌زنی‌های رسانه‌ای را خیالی و فاقد اعتبار عنوان داشته و تصریح می‌دارد: البته می‌دانیم که گروهی مایل نیستند این مذاکرات به نتیجه برسد.

بیشترین واهمه از موفقیت مذاکرات را صهیونیست‌ها دارند و با توجه به حضور پررنگ این گروه در رسانه‌های غربی احتمال تلاش‌های متنوع و بعضی وقت‌ها عجیب و غریب آنها برای برهم زدن مذاکره هم بسیار زیاد است. وی البته این اقدامات را نشانه‌ای از استیصال آنها می‌داند و معتقد است حنای آنها دیگر رنگی ندارد. وی در پایان باز هم تاکید می‌کند که هیچ ابایی از افشای مذاکرات ندارد اما با کسب اجازه از ملت می‌خواهد ریز مذاکرات محرمانه بماند تا بهترین استفاده عملیاتی از فرصت به‌وجود آمده انجام شود که وقت برای تبلیغات زیاد است. حال باید دید منتقدین بی‌محابا خواهند گذاشت ظریف و تیم همراهش در بستری آرام پیشبرد راهگشا را رقم بزنند یا آنکه انتقادات پرشمار و همراه با فشار تبلیغاتی ادامه خواهد داشت.

منبع: آرمان