مذاکرات هسته‌ای با ویترین ژنرال‌ها

«روزگاری بود که وزرای خارجه تروئیکای اروپایی برای دیدار با مقامات ایرانی به تهران می‌آمدند» این جمله‌ای است که مشاور امور بین الملل مقام معظم رهبری در دوران تبلیغات انتخاباتی در خصوص اشتباه رفتارهای دیپلماتیک دولت قبلی بدان اشاره کرد و اکنون با آمدن شیخ دیپلمات بر راس قوه مجریه و میدان‌داری محمدجواد ظریف در عرصه سیاست خارجی ظرفیت دیپلماسی ایران تا بدان حد ارتقا یافته که مذاکرات ایران و 1+5 که در گذشته نه‌چندان دور در سطح معاونین و نمایندگان دیپلماتیک کشورها برگزار می‌شد اکنون حضور وزرای خارجه را در کنار میز مذاکره می‌بیند. بنابر اخبار رسیده قرار است وزرای خارجه شش کشور عضو گروه موسوم به 1+5 شامل بر پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد و آلمان روز چهارشنبه ساعت4 به وقت محلی در نیویورک اولین دور مذاکرات تازه میان ایران و این کشورها در خصوص پرونده هسته‌ای ایران را برگزار کنند. مذاکراتی که این دوره آن متمایز از ادوار قبلی است و به نظر می‌رسد این مقدمات که ذکر آن رفت به وقوع یک رویداد شگرف در پرونده هسته‌ای بینجامد. 

یک تفاوت بزرگ

درحالی که تمامی اذهان به سمت و سوی سفر روحانی و گمانه‌زنی در خصوص دیدار وی با رئیس‌جمهور ایالات متحده به شکل غیر رسمی معطوف شده و حتی خبر می‌رسد که دو رئیس جمهور قرار است از یک در وارد سازمان ملل شوند. نکته جالب آن است که برای اولین بار در تاریخ 35ساله انقلاب اسلامی وزیر خارجه ایران و وزیر خارجه ایالات متحده در قالب یک جلسه رسمی پشت یک میز می‌نشینند. اتفاقی که شاید با توجه به طرح موضوع هسته‌ای و حضور وزرای خارجه دیگر قدرت های جهانی چندان بکری و تازگی خود را جلوه گر نکند اما بدون شک اتفاقی بزرگ در عرصه دیپلماسی است. ایران و ایالات متحده در طول یک دهه اخیر در سطوح جزء و درخصوص چند پرونده به مذاکره با یکدیگر نشسته بودند اما بدون شک دیدار روسای دستگاه دیپلماسی دو کشور آن هم بر سر موضوع خطیر پرونده هسته‌ای چیزی نیست که قابل قیاس با موارد گذشته باشد.

اقبال جهانی

شاید کمتر موردی در سطح معادلات ژئوپلتیکی می‌توان مثال آورد که وزرای خارجه شش قدرت برتر جهانی با یکدیگر و بطور واحد با یک طرف بر سر میز مذاکره بنشینند و موضوعی را مورد بحث و بررسی قرار دهند. اگر تا دیروز معاونین یا مدیران میانی این کشورها برای مذاکره با ایران حاضر به نشست بودند اکنون آنان با روی باز و در فضایی که تمامی اظهارنظرها روادارانه و مثبت ارزیابی می‌شود در سطح وزرای خارجه به دیدار وزیر خارجه ایران می‌آیند. روحانی در ایام تبلیغات انتخاباتی گفته بود که تلاش می‌کند سطح مذاکرات میان ایران و طرف های خارجی را ارتقا بخشد و اکنون در همین اولین گام توانسته است این وعده خود را محقق کند و با ظرافت ظریف در عرصه دیپلماسی طرف‌های خارجی را متقاعد کند که با این وزنه و اعتبار پا به آوردگاه مذاکرات بگذارند. نکته کلیدی در این میانه آن است که حضور وزرای خارجه در مذاکرات نشان می‌دهد که طرف غربی با آمادگی و استقبال پا به صحنه گذاشته و وقتی در این سطح به مذاکره می‌آید یعنی آنکه آماده داد و ستد دیپلماتیک است و مذاکره به صرف مذاکره را در نظر ندارد. بی گمان وزنه و اعتبار مقامات حاضر در یک نشست ارتباط ارگانیکی با برون داد حاصله دارد؛ آنچنان که وقتی نمایندگان جزء به یک مذاکره می‌آیند همواره برای تصمیم گیری‌های بزرگ نیازمند کسب تکلیف از روسای خود هستند و استقلال چندانی در این خصوص ندارند، روندی که می‌تواند مذاکرات را فشل و ناکارآمد کرده و به استمرار و نهایتا بی‌نتیجگی آن بینجامد اما روسا با اطمینان و با راهکارهای عملی همواره پای به وادی مذاکره می‌گذارند چرا که اعتبار آنان در گرو برون‌دادی مشخص و مدون است.

در نهایت...

شاید تا چند ماه پیش کسی باور نمی کرد که کشورهای غربی که بی‌محابا بر طبل تحریم می‌کوفتند و با زبان تهدید سخن می‌گفتند تا این حد نرمش از خود نشان بدهند و بدون دادن کوچکترین امتیاز تنزل دهنده‌ای از سوی ایران از موضعی برابر به مذاکره با کشورمان بنشینند اما درایت مقام معظم رهبری و سیاست روحانی و ظرافت ظریف و بازگشت عقلانیت و تدبیر به عرصه دیپلماسی و کاردانی و بهره گیری از تمامی پتانسیل‌ها از سوی کارگزاران دولت جدید توانسته است صحنه را آنچنان دیگرگونه کند که وزارت خارجه آمریکا در بیانیه خود از آمادگی برای مذاکره با ایران سخن می‌گوید و کاخ سفید نه یکباره که چند باره اعلام کرده است که ایالات متحده آماده دیدار اوباما با روحانی است. اینجاست که باید گفت عزت و اقتدار می‌تواند با درایت و تعامل در هم آمیزد و عزت ایرانی را به رخ جهانیان بکشد حال باید منتظر ماند و دید که بالاخره پرونده هسته‌ای و به طریق اولی آینده رابطه ایران و ایالات متحده به کجا خواهد انجامید.

منبع : آرمان