در نهان خانه رسانه ها چه می گذرد

جلوی دکه روزنامه­فروشی که بایستی روزنامه­های مختلف با رنگ­های متنوع چشم­نوازی می­کنند بیشتر که دقت کنی، انگار عموم آنها یکی را کوبیده­اند. این اتفاق در خیلی از آنها مشترک است. کیهان، ایران، وطن امروز رسالت، جوان و ... از آنها هستند. از این طرف چندتایی را هم می­بینی که همان یکی را خبر اول خود کرده­اند و او را فرد مناسب انتخابات ریاست جمهوری می­دانند. اما آن فرد کیست که محور رسانه­ها حول اوست؟ نامش حسن روحانی است، اما پشت این نام، نامها موج می­زند که باعث شده بیش از حد معمول مهم جلوه کند.  رسانه­ها عموما در فضای داغ انتخاباتی نقش پررنگ­تری پیدا می­کنند و اقبال عمومی جامعه هم به آنها فزونی می­یابد. روزنامه­ها، سایت­ها، خبرگزاری­ها اجزای تشکیل دهنده رسانه­ها هستند که نوع رویکرد و سمت و سوی جهت­گیری آنها، عامل مهمی در تعیین نگرش سیاسی جامعه است. اما فضای رسانه­ای ایران در آستانه انتخابات یازدهم ریاست جمهوری چگونه بود؟

با قاطعیت می­توان گفت هیچیک از خبرگزاری­ها روی خوشی به آمدن دکتر روحانی نشان نداده بودند. این اتفاق در میان سایت­های خبری هم با درجه کمتر صدق می­کرد قصه روزنامه­ها هم که مشخص بود، به جز چند روزنامه اصلاح­طلب فضا کاملا علیه ائتلاف تحول­خواهان، اصلاح­طلبان و اعتدال­گرایان بود.

اما ریشه فکری این خبرگزاری­ها، سایت­ها و روزنامه­ها به کدام جریان سیاسی نزدیک بود؟

خبرگزاری فارس یکی از تندترین خبرگزاری­هایی بود که علیه تحول­خواهان موضع می­گرفت و وابستگی فکری­ و تشکیلاتی­اش بر همه آشکار است. تسنیم دیگر خبرگزاری بود که شدیدترین رویکردها را در قبال شیخ اعتدال در پیش گرفته بود و جالب اینجاست که بدانیم تیم اصلی این خبرگزاری، جریان­های تندرو منشعب شده از فارس بودند که سعی داشتند مشی رادیکال­تر خود را راحت­تر به نمایش بگذارند. تابناک هم سایتی بود که تقریبا همه می­دانستند نزدیک به محسن رضایی است. خبرآنلاین که از سایت­های نزدیک به علی لاریجانی است، کمی بیش از سایرین معتدل بود. فرارو سایت دیگری بود که خیلی­ها نمی دانند افراد نزدیک به محمدباقر قالیباف آن­را اداره می­کنند و طبیعتا نمی­توانست رویه­ای دوستانه نسبت به شیخ حسن روحانی در پیش بگیرد.

در این میان یک اقلیت رسانه­ای نیز در کنار شیخ دیپلمات ماند و با وجود تمام تخریب­ها به دلیل اعتقادی که به کار خود داشت، تا پایان بر مسیر خود استوار ماند. اما در این میان برخی شدند فاتحان شنبه، برخی که پررنگ­ترین نقش­ها را در تخریب­ها ایفا کردند به یکباره تبدیل به اصلی­ترین منبع خبررسانی کسی شدند که تا دیروز چشم دیدنش را نداشتند و البته آنها که در این راه هزینه­ها پرداختند، تهدید­ها شنیدند نیز ناسزاها تنها دستاوردی بود که شامل حال شان شد. ناگفته پیداست که عموم این رسانه­های مسئول نه در پی کسب سهم، که به دنبال برون­رفت کشور از اوضاع نابسامان کنونی بوده­اند و در مقابل جریان­های قدرت­مند رقیب، که هم سرمایه انسانی فزون­تری داشتند و هم پول و ثروت و قدرت، جز اعتماد مخاطب هیچ نداشتند. در اوضاعی که مخاطبان به آنچه این رسانه­های مستقل و مسئول می­گفتند اعتماد می­کردند، آنها تنها به همین اعتماد مفتخر گشتند و همچنان هم بر همان می­نازند.

اما انتظار معقول آن بوده و هست که افراد با کارنامه­شان مورد قضاوت قرار گیرند و جریانی که جز تخریب، تهمت و حاشیه­سازی برگ دیگری در کارنامه­اش دیده نمی­شود ناگهان به منبع اصلی اطلاع­رسانی دولت تبدیل نشود. ناگفته پیداست که این جریان­ها که هویت­شان در این تخریب­ها و تهمت­هاست و زیست­شان جز در این فضا مهیا نمی­گردد، نمی­توانند تغییری در روندها و رویکردهای رفتاری خود ایجاد نمایند و هرچند ظاهری متفاوت با ایام انتخابات در پیش گرفته باشند اما یقینا، باطن همان است که بوده.

رصد اخبار و گزارش­های رسانه­های مختلف پس از پیروزی دکتر روحانی، پیش از اعلام اسامی کابینه و پس از معرفی به مجلس ­هم به خوبی نشان می­دهد که این رسانه­ها گرچه در پوسته خود سعی داشتند چهره­ای دوستار دولت جدید از خود به نمایش بگذارند، اما در هسته، همان بودند که که پیش­تر نشان داده بودند. این رسانه­ها با خبرسازی­ها، اعلام لیست­های غیر واقعی از اعضای کابینه، انتصاب اخبار نادرست به وزاری پیشنهادی دکتر روحانی هر چه داشتند برای کارشکنی به کار بستند و از هیچ اقدام ناصحیحی در این عرصه فروگذار ننمودند.   

در این شرایط البته انتظار معقول و منطقی اینست که چهره های رسانه ای دولت با دقت نظر و توجه به این پیش مقدمه برای چشم انداز پیش رو و حرکت در مسیری هم افزایانه این نکات را لحاظ کرده و به حساسیت های عمل در حوزه رسانه توجه ویژه مبذول دارند و به یاد داشته باشند که چه جریان­هایی بر چه مداری حرکت می کردند و اکنون نیز در هسته های نهان همان سبک و سیاق را پی می گیرند.

نزدیکان دکتر روحانی که تا دیروز از بداخلاقی­ها، خبرسازی­ها و جوسازی­های ناسالم این رسانه­ها گله­مند بودند، حال هر روز با همان­ها گفتگو می­کنند و بسیاری از رسانه ها برای یافتن خبری در مورد نزدیکان آقای رئیس جمهور، چاره­ای ندارند جز اینکه راهی تسنیم و فارس و ... شوند.

بر این اساس منطق حکم می­کند که دولت یازدهم با تعریفی صحیح و جامع در خصوص نظام اطلاع­رسانی و تبیین درست اصل ارتباط با رسانه­های مسئول این باور را در جامعه بارور نمایند که دولت یازدهم در پی آنست که روندی متفاوت به آنچه پیش از این بوده در خصوص رسانه­ها و شیوه و شکل اطلاع­رسانی در پیش بگیرد.